تعاريف و مفاهيم پايه

به منظور ایجاد هماهنگی و وحدت رویه در استفاده از واژه های متداول که در تدوین ضوابط و معیارهای فنی معدن به کار می روند، مفاهیم پایه به شرح زیر تعریف می شوند.

طرح عمرانی
منظور مجموعه عملیات و خدمات مشخصی است که براساس مطالعات توجیهی فنی و اقتصادی یا اجتماعی که توسط دستگاه اجرایی انجام می شود طی مدت معین و با اعتبار معین برای تحقق بخشیدن به هدف های برنامه عمرانی پنجساله به صورت سرمایه گذاری ثابت شامل هزینه های غیرثابت وابسته در دوره مطالعه و اجرا و یا مطالعات اجرا می گردد و تمام یا قسمتی از هزینه های اجرای آن از محل اعتبارات عمرانی تأمین می شود و به سه نوع انتفاعی، غیرانتفاعی و مطالعاتی تقسیم می گردد.

پروژه (Project)
مجموعه عملیات و خدمات مشخص و همگن است که در یک زمان معین شروع و با صرف منابع مالی معین در جهت رسیدن به اهداف طرح انجام می گیرد.

فعالیت (avtivity)
مجموعه عملیات و خدمات مشخص و همگن و وابسته به هم که برای نیل به هدف معین در چهارچوب یک پروژه برای رسیدن به هدف طرح انجام می گیرد.

معیارهای فنی (Technical Criteria)
به مجموعه ای اطلاق می شود که با استفاده از ضوابط فنی، مشخصات استانداردها، راهنماها، تحقیقات علمی، تجارب و دانش فنی تدوین شده و مبنای قضاوت و تصمیم گیری های مهندسی قرار می گیرد.

ضوابط فنی
به مجموعه آئین نامه ها، دستورالعمل ها و مقررات فنی اطلاق می شود.

آئین نامه ها
مجموعه مقررات و روش های اجرایی است که به استناد موازین قانونی تهیه و پس از تصویب توسط مراجع ذیصلاح، رسماً لازم الاجرا است و می تواند در برگیرنده دستورالعمل ها و مقررات فنی نیز باشد.

دستورالعمل(instruction)
مجموعه روش ها و دستوراتی است که برای انجام یک موضوع یا یک کار مشخص تدوین می شود و عموماً رعایت آن الزامی است و می تواند در برگیرنده مقررات و مشخصات فنی نیز باشد.

مقررات فنی (Technical Regulations)
مجموعه مقرراتی است که در برگیرنده استانداردها و مشخصات فنی نیز می باشد.

مشخصات فنی (Technical Specification)
مجموعه مدارکی است که ویژگی هایی مانند سطح کیفیت، نحوه و دقت انجام کار، درجه ایمنی، اندازه، واحدهای اندازه گیری و روش انجام عملیات یا خدمات را تعیین می کند.

استانداردها(Standard)
مشخصات فنی که به طور عمومی پذیرفته شده و یا رسماً لازم الاجرا است.

راهنما (Guideline)
به مجموعه اطلاعاتی اطلاق می شود که برای تسهیل در کاربرد روش یا روش های خاصی تدوین شده باشد.

فهرست خدمات (List of Services)
مجموعه خدمات مربوط به هریک از فعالیت ها یا عملیات یا زمینه های کاری مربوط به یک طرح یا یک پروژه است که انجام آنها برای رسیدن به اهداف تعیین شده در زمینه های مطالعاتی، اجرایی و بهره برداری ضروری است و شرح خدمات بر اساس آن تهیه می شود.

شرح خدمات (Scope of work)
به مجموعه ریز خدمات، جزئیات و روش های ضروری انجام خدمات مندرج در فهرست خدمات اطلاق می شود و براساس آن می توان خدمات انجام شده را کنترل کرد.

مفاهیم معدنی

کلیه واژه هایی که در قانون معادن و آیین نامه اجرایی آن تعریف شده اند عیناً پذیرفته می شود. اصلاحات مربوط به این مفاهیم در صورت لزوم و همچنین تعاریف و اصلاحات اضافی و تکمیلی، در جریان اجرای برنامه تدوین و ضوابط و معیارهای فنی معدن پیشنهاد خواهد شد.

دامنه کار
هیچ فعالیت مهندسی نمی تواند به طور انتزاعی مورد اجرا قرار گیرد و همه فعالیت های مهندسی در بخش های مختلف معمولاً با سایر بخش ها ارتباط دارند. قرار گرفتن کلیه مسایل ذیربط در دامنه فعالیت برنامه امری غیرممکن است. بنابراین ضمن حفظ ارتباط درونی برنامه با سایر بخش های مهندسی، دامنه کار برنامه فقط شامل ضوابط و معیارهای فنی است که بیشترین کاربرد آنها در معدن کاری است و در سایر بخش ها قابل تعریف نیست. برای فعالیت هایی که تدوین ضوابط و معیارهای فنی آن به عهده سایر بخش هاست، ضوابط و معیارهای فنی مصوب آن بخش عیناً پذیرفته می شود و در صورت لزوم فقط ویژگی های مربوط به بخش معدن به صورت متمم تدوین خواهد شد. تدوین ضوابط و معیارهای فنی معدن با در نظر گرفتن قانون معادن و آئین نامه اجرایی آن، آئین نامه ایمنی معادن و سایر قوانین جاری و آئین نامه های موجود در کشور انجام می شود. با در نظر گرفتن دامنه شمول قانون معادن، دامنه کار برنامه شامل کلیه مواد معدنی بجز هیدروکربن های مایع و گاز است. برنامه در سه زمینه: اکتشاف، استخراج و فرآوری اجرا خواهد شد. ضوابط معیارهای فنی برای زمینه های مطالعات، طراحی، اجرا، ساخت، بهره برداری نظارت و ارزیابی عملکرد طرح ها و واحدهای تولیدی تهیه خواهد شد. ضوابطی که زمینه های کاری مشترک در این پروژه ها داشته باشد زیر عنوان پروژه ای که بیشترین کاربرد مربوط به آن است قرار می گیرند. زمین شناسی، هرچند دارای کاربرد عمومی است، چون بیشترین کاربرد آن در اکتشاف مواد معدنی است در دامنه کار پروژه های اکتشاف قرار می گیرد. ضوابط تونل سازی، که در سایر بخش های عمرانی نیز مورد استفاده قرار می گیرد، نظر به اهمیت آن در فعالیت های معدنی در دامنه کار پروژه های استخراج قرار می گیرد. دامنه کار پروژه های فرآوری شامل کانه آرایی و صنایع معدنی تا تولید ماده اولیه قابل مصرف در سایر صنایع و فعالیت های عمرانی (از جمله صنایع سیلیکاتی، متالورژی استخراجی، صنایع دیرگداز، شیمی معدنی) است. در جریان کار تدوین ضوابط و معیارهای فنی معدن، در زمینه هایی که ممکن است تفکیک دقیق دامنه کار نسبت به سایر بخش های مهندسی دشوار باشد، می توان مسئولیت تدوین ضوابط را به طور مشترک به عهده هر دو بخش قرار داد و یا اینکه هر بخش ویژگی های مربوط به بخش خود را تدوین کند و در اختیار بخش مسئول قرار دهد.

روش کار
در جدول شماره 1 مراحل مختلف کار و روند انجام امور تدوین ضوابط و معیارهای فنی معدن فهرست وار آمده است. مسئولیت اجرا و یا تصمیم گیری در مورد هریک از مراحل کار در مقابل آن در جدول ذکر شده است. در زیر هریک از این مراحل توضیح داده شده است. بدیهی است مستندات این جدول، وظایف شورای عالی، کمیته های مربوط مندرج در سند مدیریت است.

زمینه های فعالیت برنامه

تعریف و تصویب زمینه ها
در این مرحله موضوعات و زمینه های متناسب با نیاز بخش معدن در کشور تعریف می شود. این موضوعات پس از بحث و تبادل نظر به تصویب شورای عالی می رسد. در سند مدیریت سال 1380 سه زمینه زیر به تصویب رسیده است:
الف- اکتشاف
ب- استخراج
ج- فرآوری
تغییر و یا اصلاح این زمینه ها منوط به طرح مجدد در شورای عالی هماهنگی سازمان برنامه و بودجه کشور است.

تعریف پروژه ها
در هریک از زمینه های اکتشاف، استخراج و فرآوری، پروژه هایی توسط کمیته ها تعریف می شود. در تعریف پروژه ها، باید اهداف اصلی برنامه تدوین ضوابط و معیارهای فنی معدن در نظر گرفته شود و متناسب با ضرورتهای بخش معدن باشد.

اولویت بندی پروژه ها
با توجه به تنوع موضوعات بخش معدن و متناسب با بودجه اختصاص یافته در هر سال، پروژه های تعریف شده توسط کمیته ها بررسی و اولویت بندی می شود. در صورت تغییر شرایط بودجه ای، اولویت های تعیین شده در کمیته ها بازنگری می شوند.

تصویب پروژه ها
پروژه های اولویت بندی شده پس از بررسی در شورای عالی به تصویب می رسند.

انتخاب مشاوران برای هریک از پروژه ها


شناسایی و معرفی ذیصلاح
متناسب با هریک از پروژه های مصوب در بند 4-1-4 مشاور(انی) توسط کمیته های اصلی شناسایی و معرفی می شوند. مشاور می تواند فرد، گروه، دانشگاه، شرکت، موسسه، سازمان و یا ترکیبی از آن ها باشد که براساس توانایی و سوابق شناسایی و به مجری برنامه معرفی می شوند.

استعلام و اخذ پیشنهاد
مجری از مشاور(ان) معرفی شده در بند برای هریک از پروژه ها استعلام و پیشنهاد آنان را جهت بررسی به کمیته های اصلی ارجاع می کند.

بررسی پیشنهادها
پیشنهادهای ارجاعی از سوی مجری، متناسب با موضوع در کمیته های ذیربط بررسی و ارزیابی می شوند. در صورت نیاز، شرح خدمات پیشنهادی توسط کمیته اصلاح و از طریق مجری به مشاور(ان) اعلام می شود.

انتخاب مشاور
کمیته پس از بررسی پیشنهادهای نهایی، مشاوران را براساس تجارب و سوابق کار و ارتباط موضوع با زمینه تخصصی آن ها، اولویت بندی و به شورای عالی معادن معرفی می کند.

تأیید مشاور
شورای عالی صلاحیت و اولویت بندی مشاور(ان) منتخب کمیته ها را بررسی و در صورت لزوم اصلاح و تأیید می کند. در صورتی که شورای عالی، هیچ مشاوری را تأیید نکند، موضوع برای بررسی و انتخاب مشاور(ان) مناسب به کمیته های اصلی برگردانده می شود.

عقد قرارداد
تنظیم و عقد قرارداد با مشاور(ان) با توجه به اولویت های مورد تأیید شورای عالی (بند 4-2-4) به عهده مجری برنامه است. بدیهی است نظرات شورای عالی در مورد شرایط خصوصی پیمان نیز باید در عقد قرارداد در نظر گرفته شود.

اجرای پروژه ها
پروژه ها، براساس قرارداد و شرح خدمات مربوط توسط مشاور(ان) انجام می شود.

تأیید مراحل پیشرفت پروژه ها
گزارش پیشرفت کار که مطابق با قرارداد از طرف مشاور(ان) تهیه و به مجری تحویل می شود، جهت بررسی و تأیید به کمیته ذیربط ارجاع می شود.

تأیید صورت وضعیت
تأیید صورت وضعیت منوط به تأیید گزارش و پیشرفت کار آن مرحله توسط کمیته ذیربط است.

بررسی، تأیید و تصویب گزارش ها
هریک از گزارش های ارجاعی به کمیته ها توسط اعضای کمیته بررسی و در صورت لزوم برای ارزیابی نهایی به افراد صاحب نظر و متخصص ارسال و نظرات این افراد جمع آوری و در کمیته بررسی می شود. نحوه بررسی در کمیته ها به شرح زیر خواهد بود:
گزارش نهایی از سوی مشاور به دفتر مجری برنامه تحویل و رسید دریافت می شود.
دفتر مجری برنامه بررسی اولیه را انجام و اسناد را بررسی و در صورت کمبود مدارک آن را جهت تکمیل به مشاور عودت می دهد.
در صورت نبود نقص، گزارش به تعداد اعضای کمیته مربوطه تکثیر و حداکثر ظرف مدت سه روز به کمیته تحویل می شود.
کلیات گزارش در جلسه کمیته بررسی شده و در صورت وجود نقص به دفتر مجری عودت داده می شود.
اگر از نظر مدارک و کلیات مشکلی وجود نداشته باشد گزارش بین اعضای کمیته توزیع می شود تا در مورد هر گزارش حداکثر ظرف دو هفته نظر کتبی خود را اعلام دارند.
پس از بررسی نظرات اعضای کمیته در صورتی که اکثریت اعضاء، رأی به تأیید آن بدهند به منزله تأیید در کمیته تلقی شده و مراتب در صورتجلسه درج می شود و در غیر این صورت برای رفع اشکالات و نظرات کتبی به دفتر مجری اعلام می شود تا به اطلاع مشاور برسد.

تأیید نهایی گزارش ها
کمیته ها گزارشهای نهایی مشاور(ان) را مورد بررسی قرار می دهند و اعمال اصلاحات و تغییرات لازم کنترل کرده و در صورتی که اصلاحات لازم انجام شده باشد، آنها را تأیید می کنند. گزارشهای تأیید شده برای تصویب نهایی به شورای عالی ارسال می شود.

تصویب نهایی گزارش ها
شورای عالی، گزارش های مورد تأیید نهایی کمیته های اصلی را بررسی می کند و در صورتی که بلااشکال باشد به تصویب می رساند و مراتب در صورتجلسه شورای عالی درج می شود. در صورتی که نیاز به اعمال اصلاحات و تغییراتی باشد، گزارش ها به کمیته های ذیربط عودت داده می شود. گزارش های مصوب به مجری تسلیم می شود.

انتشار
گزارش های مصوب توسط مجری به سازمان برنامه و بودجه کشور ارسال می شود.


اطلاعات تماس

جهت تماس با پرسنل مرتبط با نشریات و برنامه ها با شماره های زیر تماس حاصل نمایید.

  • 021-81761
  • info@mimt.gov.ir
  • www.minecriteria.mimt .gov.ir

توجه

مشخصات پستی

تهران- خیابان کریمخان - خیابان استاد نجات الهی - خیابان سمیه - نبش کوچه پورموسی-وزارت صنعت، معدن و تجارت کد پستی : 1599691379 تلفن : 43606 پست الکترونیک : info@mimt.gov.ir

سامانه های مرتبط